Skąd wziął się przemysł Korei Północnej?

Historia planowania przemysłowego i gospodarczego w Korei Północnej

-Wczesny przemysł Korei Północnej:

Od początku XX wieku, w okresie kolonialnym Japonii, w Mandżurii i północnej części Półwyspu Koreańskiego rozwinął się przemysł ciężki. Japonia rozwinęła przemysł ciężki i chemiczny wraz z zakładami energetycznymi w Korei Północnej, natomiast Korea Południowa była w stanie rozwinąć tylko przemysł rolniczy i lekki. Rozwój nastąpił w głównych gałęziach przemysłu, tj.  działająca od 1918 r. huta stali Gyeomipo, założona w 1927 r. fabryka nawozów Heungnam i zbudowana w 1943 r. tama Supung Dam, w Korei Północnej. Te tereny przemysłowe miały ogromne znaczenie dla Japonii od 1930 roku, ze względu na incydent w Mukden w 1931 roku i wojnę chińsko-japońską w 1937 roku. Miejsce to było bardzo cenne w celu wejścia Japonii na kontynent.

Jednak po klęsce Japonii w wojnie na Pacyfiku w 1945 roku sytuacja na Półwyspie Koreańskim uległa zmianie. Pomimo, że Korea została wyzwolona od Japonii, Związek Radziecki wkroczył do Korei Północnej, i interweniował pośrednio, przez utworzoną radziecką administrację cywilną. Ponadto Związek Radziecki wysłał grupę do Korei Północnej w celu zbadania obiektów przemysłowych i planował zajęcie jej obiektów przemysłowych w ramach japońskiego odszkodowania wojennego. W rezultacie Związek Radziecki przejął obiekty przemysłowe, produkty i generatory Korei Północnej, jednak wiele obiektów przemysłu ciężkiego nadal pozostało w Korei Północnej.

Po wyzwoleniu potencjał przemysłowy Korei Północnej, który wchłonął przemysł ciężki w okresie kolonialnym Japonii, przyniósł Korei Północnej stabilność. Korea Północna promowała  rozwój gospodarczy w latach 1947 i 1948. Nazwano to Ludowym Planem Rozwoju Gospodarczego z 1947 r., a podstawowym jego zadaniem była odbudowa fabryk i przywrócenie działalności produkcyjnej, poprawa kolei i transportu oraz poprawy żywności i artykułów gospodarstwa domowego dla mieszkańców. W roku kolejnym tj. 1948 głównym zadaniem było szybkie zwiększenie ogólnej produkcji przemysłu i skupienie się na rozwiązaniu problemu żywnościowego. Dzięki tym planom zbiory Korei Północnej wzrosły o 10,4% w stosunku do szczytowego roku zbiorów żywności w 1939 r. Liczba miejsc pracy wzrosła o 38%, a całkowita produkcja przemysłowa nie tylko osiagnela wynaczony cel ale go przekroczyła. W rezultacie Korea Północna osiągnęła średnią roczną stopę wzrostu na poziomie 49,9% całkowitej produkcji sektora przemysłowego w latach 1947-1949.

Sytuacja w Korei Południowej nie była tak dobra jak w Korei Północnej. Od okresu kolonialnego Japonia koncentrowała się na przemyśle lekkim i rolnictwie w południowej części półwyspu koreańskiego, a jej głównym celem było przejęcie przez żywności i produktów z Korei. Przykładowo Japonia promowała plan zwiększenia produkcji ryżu w Korei w latach 1920-1934. Był to plan zakładający transport ryżu  do Japonii. Niestety w Korei jego konsumpcja spadła, mimo wzrostu przodukcji, a w Japonii, jego cena  spadła, co spowodowało zawieszenie planu. Ponadto 9 września 1945 r., po wyzwoleniu, w Korei Południowej powstał rząd wojskowy USA, ale sytuacja żywnościowa i przemysłowa w Korei Południowej nadal nie była dobra. W kwestii przemysłu „wsparcie Japonii, wycofanie się inżynierów, brak surowców i prądu” doprowadziło po wyzwoleniu do zamknięcia ponad połowy fabryk w Korei Południowej i wzrostu bezrobocia. (Liczba fabryk i pracowników w Korei Południowej: 9 323 fabryk i 300 520 pracowników w 1944 r. / 5 249 fabryk i 122 159 pracowników w 1946 r.)

-Wojna koreańska

W 1949 roku Korea Północna wdrożyła dwuletni Ludowy Plan Gospodarczy. Jednak 25 czerwca 1950r. wybuchła wojna koreańska a przemysł Korei Północnej stanął w obliczu wstrząsów. Wojsko amerykańskie prowadziło od lipca strategiczne bombardowania Korei Północnej, a 13 lipca 56 bombowców B-29 zbombardowało Wonsan na dużą skalę. Od tego czasu bombardowania strategiczne były kontynuowane, ale kiedy wojska chińskie dołączyły do sił wsparcia Północy w październiku 1950 r., armia amerykańska zmieniła rodzaj natarcia z bombardowań precyzyjnych na masowe bombardowanie i wdrożyła politykę spalonej ziemi. W przeciwieństwie do istniejących północnokoreańskich fabryk wojskowych i centrów dowodzenia, dla domów, infrastruktury i obiektów przemysłowych polityka ta wiązała się ze zniszczeniem, a także powodowała znaczne szkody wśród ludności cywilnej. Z racji, że prowadzona polityka nie mogła wyjść poza Koreę Północną i zaatakować kraje-darczyńców, Korea Północna otrzymywała nadal pomoc i zaopatrzenie wojskowe ze Związku Radzieckiego i Chin. Statystyki wyników tych wojen i bombardowań różnią się w zależności od źródła, ale według doniesień myśliwce i bombowce USA i ONZ wykonały 1 040 608 lotów, podczas których wojsko amerykańskie zrzuciło 635 000 ton bomb. Ponadto obszar zniszczeń większości miast Korei Północnej wyniósł ponad 60% i tyle samo przemysłu przemysłowego zostało zniszczone w porównaniu z 1949 r.

-Średnio-nowoczesny przemysł Korei Północnej

Trzyletnia wojna wystarczyła, by obrócić północnokoreańskie zakłady w popiół. Porównując produktywność przemysłu Korei Północnej w 1949 roku przed wojną iw 1953 roku po wojnie, produktywność przemysłu spadła o 64%. Dlatego po wojnie Korea Północna zaczęła priorytetowo traktować plany odbudowy zniszczonych wojną obiektów przemysłowych przy wsparciu krajów komunistycznych. W sierpniu 1953 roku Kim Il-sung poruszył temat powojennej odbudowy gospodarczej, a od 1954 roku Korea Północna zaczęła wdrażać „trzyletni powojenny plan odbudowy (1954-1957)”. Plan miał dwie ważne konsekwencje gospodarcze i polityczne dla Korei Północnej. Pierwsza zakładała przywrócenie przemysłu ciężkiego, co zaowocowało 2,8-krotnym wzrostem produkcji przemysłowej, czyli wyższym niż pierwotny cel 2,3. Jednak frakcje radzieckie i frakcje Yan’an w Korei Północnej nalegały na przemysł lekki zamiast przemysłu ciężkiego, co doprowadziło do politycznej konfrontacji z Kim Il-sungiem, powodując „ sierpniowy incydent frakcyjny ” i czystkę. To ostatecznie doprowadziło do dyktatury Kima, która odróżniała Koreę Północną od Związku Radzieckiego/Chin. Plan gospodarczy Korei Północnej skupiał się wyłącznie na rozwoju przemysłu ciężkiego zaniedbując rolnictwo co wywołało kryzys żywnościowy.

Po odbudowaniu przemysłu ciężkiego Korea Północna zrealizowała dwa plany; „Pierwszy plan pięcioletni (1957–1960)”, w celu rozwiązania podstaw industrializacji oraz problemu żywnościowego,  odzieżowego i schronień, ponadto promującego ruch społeczny zwany Ruchem Cheonlima, który miał zwiększać produktywność i szybko się rozwijać poprzez mobilizację mieszkańców i robotników na dużą skalę oraz konkurowanie, zachęcanie i mobilizację, oraz „pierwszy plan siedmioletni (1961~1970)”, który był promowany, gdyż od lat 60. XX wieku Korea Północna postawiła sobie za cel modernizację innych części, zwiększenie produktywności i poprawę życia mieszkańców w oparciu o industrializację przywróconą po wojnie . Plany te zainspirowały i zmobilizowały mieszkańców i pracowników w późnych latach 50. i 60. do samodzielnego zwiększania produktywności, a naukowcy wysyłani byli w teren, zaangażowani w naukę i ukierunkowani na własną technologię. Byly jednak skutki uboczne. Plan nie tylko nie działał płynnie, ale wręcz był opóźniony. W wyniku tego produkcja w rolnictwie była w dalszym ciągu niewspółmierna względem produkcji w przemyśle. Skutkowało to brakiem surowców, wzrostem importu, pogorszeniem stosunków ze Związkiem Radzieckim oraz Chinami, co przełożyło się na wstrzymanie pomocy.

Od lat 70. między Koreą Północną a Południową panuje dziwna atmosfera. Korea Południowa rozwinęła przemysł poprzez wspieranie przemysłu lekkiego i ciężkiego oraz wprowadzanie zagranicznych obiektów od lat 60. XX wieku. Od lat 70. obserwuje się szybki wzrost gospodarczy zawdzięczany dużym koreańskim firmom i biznesmenom (Cud nad rzeką Han). Przepaść między Południem a Północą powiększała się od połowy lat 70. XX wieku, kiedy produkcja ryżu przekroczyła 100% w Korei Południowej (1975), a dochód na mieszkańca odwrócił się w stosunku do dochodu w Korei Północnej. Mimo, iż Korea Północna również przeżywała swój rozkwit w latach 70., nie dorównywał on Korei Południowej, co wystarczyło, by wzbudzić w nich zazdrość i ukazać realia.

To wystarczyło Korei Północnej, by wyostrzyć czujność wobec szybkiego wzrostu Korei Południowej. W 1970 roku ogłoszono „plan sześcioletni (1971-1976)”, ponownie rozplanowując rozwój gospodarczy z nadzieją na szybki wzrost. Wyznaczono cel 1,8-krotności dochodu narodowego, 2,2-krotności produktu przemysłowego brutto oraz 7,5 miliona ton zboża, mówiąc: „Celem jest rozwój osiągnięć przemysłowych, postęp rewolucji technologicznej, umocnienie fundamentów socjalizmu i uwolnienie pracowników od ciężkiej pracy we wszystkich częściach gospodarki ludowej”. Jednocześnie od 1973 r. przeprowadzono tam trzy ruchy rewolucyjne, kładąc nacisk na „ideologię, technologię i kulturę”, i wysłano politycznych intelektualistów do firm, fabryk, gospodarstw rolnych, aby konkurowali i podżegali do wzrostu siły roboczej oraz produktywności, z rozszerzeniem politycznego znaczenia Linii Kima. Jednak nadal mierzono się z negatywnymi skutkami dla Korei Północnej. W tym okresie zdecydowano się na podjęcie kolejnej próby, sprowadzając duże ilości maszyn i urządzeń z Zachodu i zagranicy, co doprowadziło do masowych pożyczek. Takie podejście było dobre, lecz duże pożyczki doprowadziły do zadłużenia, które stało się ogromnym obciążeniem finansowym dla Korei Północnej (zwłaszcza z powodu szoku naftowego z 1973 r.), co później miało wpływ na określenie Korei Północnej jako „kraju bankruta” przez zachód. Ponadto plan sześcioletni został przedłużony o rok ze względu na brak równowagi między branżami, zacofanie przemysłu lekkiego oraz brak celów w sektorach stalowym i cementowym.

Patrząc na plan sześcioletni z 1976 roku, Korea Północna pospiesznie przygotowała swój kolejny plan gospodarczy. Po ogłoszeniu „Drugiego planu siedmioletniego (1978 ~ 1984)” na Zgromadzeniu Ludowym w grudniu 1977 r. realizowano go od 1978 r., jednak od tego momentu rozwój gospodarczy Korei Północnej nie osiągnął oczekiwanego wyniku w przeciwieństwie do poprzednich lat . Korea Północna była jak dziecko, które przestało rosnąć od lat 80.

Celem „drugiego planu siedmioletniego (1978-1984)” był 1,9-krotność dochodu narodowego, 2,2-krotność produktu przemysłowego brutto i 10 milionów ton zboża. Na posiedzeniu „Partia Pracy Korei” w 1980 r. opracowano również plan „10-ciu perspektywicznych celów socjalistycznego budownictwa gospodarczego” (stal, węgiel, metal, cement, nawozy chemiczne, zboża, elektryczność,… /1980~1990)”, które do końca lat 80-tych dodatkowo zadeklarowano. Jednak plany gospodarcze spowodowały ogromne zamieszanie w Korei Północnej, wywołane jednoczesną pracą nad „drugim planem siedmioletnim” i „10 wielkimi perspektywami lat 80.” oraz przygotowaniami do kolejnego dodatkowego planu gospodarczego. Do 1984 roku Korea Północna nie ogłosiła wyników planu siedmioletniego, jednak na początku 1985 roku poinformowała, że ​​plan siedmioletni został ukończony pod koniec 1984 roku, tracąc wiarygodność, gdyż nie mogła zagwarantować sukcesu. We wrześniu 1984 r. ogłoszono ustawę o wspólnym przedsięwzięciu w celu wprowadzenia zagranicznych inwestycji i technologii oraz zagranicznych wspólnych przedsięwzięć, niestety problemy z gospodarką i zadłużeniem Północy były znane, co ukazało niepewną gospodarkę zmagającą się z chwiejną rentownością inwestycji i opóźnioną spłatą zadłużenia zagranicznego. Północ miała wiele projektów na dużą skalę, które zakończyły się niepowodzeniem w latach 80., co w większości przyniosło wielkie straty.

Później, w kwietniu 1987 r., Ogłoszono „trzeci plan siedmioletni”, którego celem było „1,7-krotne zwiększenie dochodu narodowego, 1,9-krotne zwiększenie produkcji przemysłowej, 1,4-krotne zwiększenie produkcji rolnej i 3,2-krotne zwiększenie handlu zagranicznego”. Plan gospodarczy został obniżony z poprzedniego „drugiego planu siedmioletniego”, co oznaczało, że Korea Północna osiągnęła limit i jej przyszłość nie rysowała się w jasnych barwach. W tym czasie Kim Il-sung próbował aktywnie wprowadzić zagraniczny kapitał i technologię, zwiększając rozmiar wymiany handlowej, i próbował naprawić dysproporcje między przemysłem ciężkim a lekkim wynikającą z polityki inwestycyjnej Korei Północnej, która zakladala głównie inwestycje w przemysł ciężki. Jednak było już za późno, gdy Korea Północna zorientowała się, że jej plan „jak przetrwać na własną rękę” jest nieskuteczny, a sytuacja w Korei Północnej zmieniła się dramatycznie wraz ze śmiercią Kim Il-sunga 8 lipca 1994 r. Po tym wydarzeniu, Korea Północna została natychmiast sparaliżowana, jednocześnie rozpoczęto „Marsz Cierpienia”, nazywany najgorszym w kraju. Przywódcą został Kim Jong-il, syn Kim Il-sunga, którego zamiary skupiały się wyłącznie wokół zapewnieniu sobie władzy politycznej. Ponadto ulewne deszcze, powodzie, a później susze na dużą skalę nadal występowały od 1995 r., a system racjonowania żywności w Korei Północnej został sparaliżowany  stając się narzędziem politycznym. W tym czasie nastąpił kryzys nuklearny w Korei Północnej, a sankcje gospodarcze ze Stanów Zjednoczonych i zagranicy były kontynuowane, powodując największe zamieszanie i ubóstwo na całej Północy. Według szacowań z głodu zmarło co najmniej 300 000 osób w porywach do 3 milionów, a w samej Korei Północnej nastąpił paraliż.

W 2000 roku Korea Północna oficjalnie ogłosiła, że ​​marsz trudności dobiegł końca z okazji 55. rocznicy powstania Partii Pracy Korei, ale ich następstwa i paraliż gospodarczy trwają nadal. Same sankcje gospodarcze trwały jeszcze w XXI wieku. Od tego czasu nie nastąpił żaden znaczący rozwój, ale reforma walutowa Kim Dzong Ila (stare 100 wonów – nowy 1 won) w 2009 roku wywołała panikę (kurs wymiany wynosi stare 100 000 wonów / nowe 1 000 wonów na gospodarstwo rynek Północny, powodując, że Koreańczycy z Północy nie ufają własnym pieniądzom, a użycie i zależność od obcej waluty gwałtownie wzrosło na rynku. Kim Jong-il zmarł 17 grudnia 2011 r., a jego syn Kim Jong-un został przywódcą Korei Północnej. Jego polityka różniła się od polityki jego poprzednika. Zamiast ograniczać używanie obcej waluty, zachęcał do tego tworząc sklepy, które jej używały  w Pjongjangu oraz głównych miastach. Nie ograniczył również rynków Korei Północnej, ale raczej poddał je kontroli partii, co więcej starał się ożywić budownictwo i rozwój oraz do pewnego stopnia odrodzić gospodarkę Północy. Kim Jong-un skupił się na zarabianiu w obcej walucie, budowaniu restauracji w innych krajach, wysyłaniu pracowników, eksporcie zasobów oraz fałszowaniu pieniędzy i hakowaniu. Korea Północna skupiła się na handlu z Chinami, ale po zerwaniu kontaktów zamorskich, gdy pojawił się COVID-19, nadal próbowała ponownie własnej metody wewnętrznej.

Mój polski recenzent tłumaczeń, który pomógł: Julia Cal