„Gdzie dzisiaj stoicie? Dlaczego odeszliście od woli ludu, od mandatu nadanego wam przez lud?” Zurabiszwili zapytała rządzący establishment trzy tygodnie po masowych proeuropejskich protestach w Tbilisi.
Przypomniała partii rządzącej, że została wybrana ponad dekadę temu z obietnicą zaprowadzenia sprawiedliwości i demokracji oraz zabezpieczenia drogi do integracji z Unią Europejską. Powiedziała, że na początku swoich rządów Gruzińskie Marzenie i jej miliarder Bidzina Iwaniszwili pomogli zbudować pluralistyczne środowisko medialne i polityczne, uwolnili biznes od rządowych wymuszeń i wzmocnili europejsko-atlantycką ścieżkę Gruzji.
Zmiana tożsamości Gruzińskiego Marzenia
Powiedziała, że poparcie kandydatury urodzonej we Francji dyplomatki, takiej jak ona, w 2018 roku było również krokiem w kierunku integracji z Unią Europejską. „Ale jesteście rządem, który zaczął zmieniać swoje stanowiska” – powiedziała prezydent. Stwierdziła, że pierwotny pluralizm został zastąpiony rządami jednej partii, prawa uchwalane są jednostronnie, reformy sądownictwa utknęły w martwym punkcie, a zaangażowanie w integrację europejską jest kwestionowane.
„Gruzińskie Marzenie powoli pozbawiono odmiennych opinii i alternatywnych poglądów politycznych. W swoich szeregach nie można usłyszeć nawet lekko sprzecznej opinii, ponieważ groziłoby to wydaleniem”. Powiedziała, że przede wszystkim Gruzińskie Marzenie w ostatnich latach zaczęło sabotować nadrzędny priorytet polityki zagranicznej, jakim jest dążenie do członkostwa w UE. „Wątpliwości pojawiły się po raz pierwszy, kiedy zaproszono Gawriłowa w 2019 roku” – powiedziała, odnosząc się do wysoce kontrowersyjnego pojawienia się rosyjskiego posła w gruzińskim parlamencie cztery lata temu.
Zurabiszwili nadal atakowała, gdy mówiła o swoim byłym dobroczyńcy Bidzinie Iwaniszwilim, który wciąż jest powszechnie postrzegany jako szara eminencja gruzińskiej polityki, i skoncentrowała swój gniew na przywództwie Gruzińskiego Marzenia. Powiedziała, że przywódcy partii uczynili swoją rozrywką obrażanie europejskich partnerów i snucie teorii spiskowych na temat kolektywnego Zachodu, który próbuje otworzyć drugi front w Gruzji, wciągając naród w wojnę z Rosją.
„Bez względu na to, jak bardzo próbujecie narzucić ludziom te wszystkie fałszywe scenariusze […], nic z tym nie osiągniecie. Faktem jest, że dziś Tbilisi i Moskwa trzymają się tej samej linii, mówiąc o drugim froncie. Możecie mówić, co chcecie, o spiskach drugiego frontu, ale ludzie doskonale wiedzą, że UE została zbudowana na idei pokoju, a nie wojny”.
Pochwały od opozycji, wyrzuty rządzących
Zurabiszwili piętnowała partię za to, że nie docenia ekonomicznej i demokratycznej pomocy Brukseli oraz za twierdzenia, że unijne normy moralne są nie do pogodzenia z gruzińską kulturą. Prezydent pogroziła też Gruzińskim Marzeniem za próby partii, by zmusić ją do uległości. „Możecie mi grozić oskarżeniem i pozwać do Trybunału Konstytucyjnego, ile chcecie, możecie zakazać mi wyjazdów za granicę i czepiać się mojej znajomości języka gruzińskiego […] ale nie uda wam się zmienić mojego celu” – stwierdziła.
Prezydent celowo wybrała 31 marca na datę jej orędzia. W tym dniu minęła 32. rocznica referendum Gruzji za niepodległością od Związku Radzieckiego. Powiedziała, że tak jak wtedy, Gruzja stoi teraz na głównym rozdrożu. Powiedziała, że tak jak tamten rząd spełnił marzenie Gruzji o niepodległości, tak dzisiejszy rząd musi dotrzymać obietnicy wprowadzenia Gruzji do Europy.
Gdy prezydent opuściła mównicę, posłowie opozycji na zmianę ją chwalili. Tymczasem członkowie Gruzińskiego Marzenia zasypywali prezydenta wyrzutami. „Słyszeliśmy dziś od niej wiele mylących wypowiedzi, ale wciąż mam nadzieję, że nie przekroczy czerwonych linii” – powiedział przewodniczący partii Irakli Kobakhidze.
Kacper Ochman
Kaukaz Południowy i Azja Centralna to obszary, które leżą w obszarze moich zainteresowań już od czasów studiów. Bezpośrednią inspiracją dla mnie do stworzenia bloga były podobne platformy prowadzone przez ekspertów zajmujących się innymi regionami. Kierunek Kaukaz to miejsce gdzie będę dzielił się obserwacjami i analizami. Chciałbym aby moje wpisy były interesujące i ciekawe zarówno dla osób nieobytych z tematyką wschodnią jak również osób znających temat od podszewki.
W 2019 roku po antyrosyjskich protestach w Tbilisi, Moskwa jednostronnie zakazała bezpośrednich lotów między dwoma krajami, powołując się na obawy o bezpieczeństwo rosyjskich obywateli. Od tego czasu Rosja wielokrotnie podnosiła perspektywę wznowienia podróży lotniczych, irytując Gruzinów, którzy widzieli w tym manipulacyjną próbę Moskwy wzbudzenia emocji i wywarcia wpływu na ich kraj.
Kontrowersje pojawiły się kilka dni temu, kiedy prowokacyjne uwagi rosyjskiego ministra spraw zagranicznych Siergieja Ławrowa spotkały się z miękką reakcją rządu w Tbilisi, zwiększając i tak już rozpaloną wrażliwość w Gruzji.
Miękka reakcja Tbilisi na propozycję Ławrowa
„Cieszę się, że nasze kontakty z Gruzją aktywnie się rozwijają. PKB Gruzji wzrósł o 10 procent w 2022 roku, głównie dzięki turystyce i stosunkom handlowym z Federacją Rosyjską” – powiedział Ławrow w odpowiedzi na pytanie zadane przez skrajnie prawicową, prorosyjską telewizję Alt-Info w Gruzji. „Mam nadzieję, że wkrótce będziemy mogli wznowić również bezpośrednie połączenia lotnicze”.
Gospodarka Gruzji i jej powiązania gospodarcze z Rosją rzeczywiście rosną częściowo w wyniku wojny Rosji z Ukrainą. Wiąże się to z masową migracją uciekających przed mobilizacją Rosjan lub skutkami sankcji. Ławrow pochwalił ponadto Tbilisi za to, że nie uległo zachodniej „presji” sankcji przeciwko Rosji „Fakt, że mały kraj i jego rząd mają odwagę powiedzieć, że będą kierować się własnymi interesami, interesami własnej gospodarki – to budzi szacunek” – dodał.
Pochwała Ławrowa nie została dobrze przyjęta przez Gruzinów, którzy już wcześniej krytycznie odnosili się do ostrożnej postawy władz wobec Rosji. A odpowiedź Irakliego Kobahidze, przewodniczącego rządzącej partii Gruzińskie Marzenie, dolała oliwy do ognia. „Jeśli loty zostaną wznowione, jest to ważne dla naszych współobywateli i oczywiście, będzie to mile widziane” – stwierdził w wywiadzie dla Imedi TV, powołując się na interesy „do miliona” obywateli Gruzji mieszkających w Rosji.
Komentarz prezydent Zurabiszwili
Komentarze wywołały ostrą reakcję, a krytycy postrzegali stanowisko szefa partii jako flirtowanie z Moskwą w obliczu wojny Rosji przeciwko Ukrainie. Wśród najostrzejszych krytyków znalazła się prezydent Salome Zurabiszwili, która choć generalnie zgadza się z ostrożnym podejściem Tbilisi do Rosji, krytycznie ocenia retorykę partii rządzącej.
„Nie cieszę się ze wznowienia lotów z Rosją! Kiedy wszystkie nasze kraje partnerskie, słowem lub czynem, okazują maksymalną solidarność z Ukrainą w jej ofiarnej walce, dla mnie i, jestem pewien, dla większości społeczeństwa, stanowisko rządu i partii rządzącej jest niezrozumiałe, delikatnie mówiąc” – stwierdziła prezydent Gruzji. Uważa, że kwestia wznowienia lotów jest kwestią uciekania się przez Rosję do swoich „starych sztuczek”, aby „wbić klin między nas a naszych zachodnich partnerów”.
Liderzy Gruzińskiego Marzenia wielokrotnie powoływali się na dobrobyt gruzińskich migrantów i etnicznych Gruzinów mieszkających w Rosji, aby bronić swojej przychylnej pozycji wobec Rosji. Obejmowały one odmowę nałożenia sankcji gospodarczych na Rosję i odrzucenie surowszych zasad podróżowania dla obywateli rosyjskich w związku z wojną na Ukrainie. Rząd twierdzi również, że Gruzini stanowią dużą część obywateli rosyjskich, którzy osiedlili się w kraju w ostatnim czasie.
Rosja gości największą populację gruzińskich migrantów, a ONZ szacuje, że ich liczba wynosi około 450 000 od 2020 r. Uważa się, że całkowita liczba Gruzinów i obywateli gruzińskich mieszkających obecnie w Rosji jest większa, ale pozostaje nieoszacowana. W 2019 roku, kiedy wprowadzono zakaz lotów, największym zmartwieniem nie były interesy Gruzinów w Rosji, ale szok, jaki miał zostać wywołany przez uzależnioną od turystyki gospodarkę Gruzji.
Ponieważ granica lądowa pozostała otwarta, a loty pośrednie przez inne kraje nadal były możliwe, spadek w kolejnych miesiącach nie był dramatyczny – dopóki pandemia nie zadała ciosu wszystkim podróżom międzynarodowym.
Kacper Ochman
Kaukaz Południowy i Azja Centralna to obszary, które leżą w obszarze moich zainteresowań już od czasów studiów. Bezpośrednią inspiracją dla mnie do stworzenia bloga były podobne platformy prowadzone przez ekspertów zajmujących się innymi regionami. Kierunek Kaukaz to miejsce gdzie będę dzielił się obserwacjami i analizami. Chciałbym aby moje wpisy były interesujące i ciekawe zarówno dla osób nieobytych z tematyką wschodnią jak również osób znających temat od podszewki.